পৰ্দা এতিয়া আমাৰ দৈনন্দিন পাৰিবাৰিক জীৱনৰ এক সাধাৰণ অংশ হৈ পৰিছে। শিশুসকলে শিকিবলৈ, মনোৰঞ্জনৰ বাবে, আত্মীয়-স্বজনৰ লগত কথা পাতিবলৈ, আৰু কেতিয়াবা মাত্ৰ সময় কটাবলৈও মোবাইল, টেলিভিছন, টেবলেট, কম্পিউটাৰ আৰু খেলৰ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে।
স্ক্ৰীণ টাইম বুলিলে বুজায়—এদিনত শিশুৱে যিকোনো পৰ্দাৰ সন্মুখত কটোৱা মুঠ সময়।
লক্ষ্য এইটো নহয় যে পৰ্দা একেবাৰে উঠাই দিব লাগে। লক্ষ্য হ’ল—শিশুৱে পৰ্দা সুস্থ, নিৰাপদ আৰু ভাৰসাম্যপূর্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকা।
স্বাস্থ্যকৰ স্ক্ৰীণ টাইম কি?
স্বাস্থ্যকৰ স্ক্ৰীণ টাইম মানে হ’ল বয়স অনুযায়ী উপযোগী আৰু লাভজনক কামৰ বাবে পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰা। যেনে—
- নতুন কিবা শিকা
- অনলাইন পাঠত অংশ লোৱা
- পৰিয়ালৰ সদস্যৰ লগত কথা পতা
- ছবি আঁকা, সংগীত বা ভিডিঅ’ তৈয়াৰ কৰা
- পঢ়া, গল্প শুনা বা নতুন দক্ষতা গঢ়ি তোলা
- উপযুক্ত বিষয়বস্তু চাই অলপ জিৰণি লোৱা
অস্বাস্থ্যকৰ স্ক্ৰীণ টাইমৰ ভিতৰত পৰে—
- অনুপযুক্ত ভিডিঅ’ চোৱা
- হিংসাত্মক খেল খেলা
- অসুৰক্ষিত ৱেবছাইট চোৱা
- বহুত দীঘলীয়া সময় ধৰি পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰা
- টোপনি, পঢ়া, খেলা বা পৰিয়ালৰ সময়ৰ ঠাইত পৰ্দাক বসোৱা
কেতিয়া স্ক্ৰীণ টাইম বেছি হৈ পৰে?
যেতিয়া স্ক্ৰীণ টাইমে শিশুৰ জীৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশবোৰত ব্যাঘাত ঘটাবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেতিয়াই সেয়া বেছি বুলি ধৰিব লাগে। যেনে—
- টোপনি
- বাহিৰত খেলা-ধূলা
- পঢ়া-শুনা
- খোৱাৰ সময়
- চখ
- পৰিয়ালৰ সৈতে কথা-বতৰা আৰু সময় কটোৱা
২ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ বাবে
২ বছৰৰ তলৰ শিশুক সাধাৰণতে স্ক্ৰীণৰ পৰা আঁতৰত ৰাখিব লাগে। খুব প্ৰয়োজন হ’লে ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ৰ সৈতে কেতিয়াবা ভিডিঅ’ কল চলিব পাৰে। এই বয়সত শিশুৱে আটাইতকৈ বেছি শিকে—
- কথা-বতৰা কৰি
- স্পৰ্শৰ জৰিয়তে
- খেলাৰ মাজেৰে
- মুখামুখিকৈ মিহলি হৈ
২ৰ পৰা ৫ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বাবে
এই বয়সত মনোৰঞ্জনৰ বাবে স্ক্ৰীণ টাইম দিনটোত ১ ঘণ্টাৰ কম হোৱাটোৱেই ভাল। যিমান কম, সিমানেই উত্তম। অভিভাৱকে শিশুৰ লগত বহি সহজ, শিক্ষামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক বিষয়বস্তু বাছি লোৱা উচিত।
৫ বছৰৰ ওপৰৰ শিশু আৰু কিশোৰ-কিশোৰীৰ বাবে
ডাঙৰ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত মুখ্য কথা হ’ল ভাৰসাম্য। মনোৰঞ্জনৰ বাবে স্ক্ৰীণ টাইম আদৰ্শভাৱে দিনটোত ২ ঘণ্টাৰ ভিতৰত ৰাখিব লাগে। ইয়াৰ বাহিৰেও সিহঁতৰ যথেষ্ট সময় লাগিব—
- টোপনিৰ বাবে
- শাৰীৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে
- বিদ্যালয়ৰ কামৰ বাবে
- আহাৰৰ বাবে
- চখৰ বাবে
- পৰিয়ালৰ কথা-বতৰাৰ বাবে
- পৰ্দাৰ বাহিৰৰ বন্ধুত্বৰ বাবে
যদি পৰ্দাই এইবোৰৰ সময় খাই পেলাইছে, তেন্তে স্ক্ৰীণ টাইম কমোৱা উচিত।
বেছি স্ক্ৰীণ টাইম কিয় ক্ষতিকাৰক হ’ব পাৰে?
অত্যধিক স্ক্ৰীণ ব্যৱহাৰে শিশুক বহু দিশত প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে।
শাৰীৰিক স্বাস্থ্য
দীঘলীয়া সময় ধৰি পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰিলে—
- শাৰীৰিক চলাফুৰা কমে
- ওজন বাঢ়িব পাৰে
- চকুত টান লাগে
- মূৰৰ বিষ হ’ব পাৰে
- ভংগী বেয়া হয়
- ডিঙি, কঁকাল বা কব্জিত বিষ হ’ব পাৰে
- টোপনি বিঘ্নিত হ’ব পাৰে
মানসিক আৰু আৱেগিক স্বাস্থ্য
অত্যধিক স্ক্ৰীণ টাইমে—
- মনোযোগ কমাব পাৰে
- খিংখিঙীয়াতা বঢ়াব পাৰে
- লগে লগে সান্ত্বনা পোৱাৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিব পাৰে
- চাইবাৰ বুলিং বা অসুৰক্ষিত বিষয়বস্তুৰ সন্মুখীন কৰিব পাৰে
- উদ্বেগ, মনখাৰাপ, বাদ পৰাৰ ভয় বা যন্ত্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে
সামাজিক জীৱন
শিশুৰ প্ৰয়োজন হয় বাস্তৱ কথা-বতৰা, খেলা-ধূলা আৰু আবেগিক সংযোগ। বেছি পৰ্দাই এই বাস্তৱ সংযোগ কমাই দিয়ে, আৰু কিছুমান শিশু অধিক সামাজিকভাৱে সঙ্কোচী বা উদ্বিগ্ন হৈ পৰে।
পঢ়া-শুনা
যেতিয়া পৰ্দাই পঢ়া, ঘৰুৱা কাম, টোপনি বা শ্ৰেণীকোঠাৰ মনোযোগৰ ঠাই লৈ লয়, তেতিয়া বিদ্যালয়ৰ ফলাফলত বেয়া প্ৰভাৱ পৰে।
পৰ্দা সদায় বেয়া নেকি?
নহয়। বুদ্ধিমত্তাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে পৰ্দা উপকাৰীও হ’ব পাৰে। ডিজিটেল যন্ত্ৰই—
- শিকাত
- যোগাযোগত
- সৃষ্টিশীলতাত
- পঢ়াত
- দক্ষতা গঢ়াত
সহায় কৰিব পাৰে। বন্ধু-বান্ধৱ বা আত্মীয়ৰ লগত সংযোগ বজাই ৰখাতো সহায় কৰে। সৰু শিশুৰ ক্ষেত্ৰত মা-দেউতাকে লগত বহি একেলগে চালে বা খেলিলে, সেইটো বন্ধনো মজবুত কৰে আৰু স্ক্ৰীণ ব্যৱহাৰক অৰ্থপূর্ণ কৰি তোলে।
মুখ্য প্ৰশ্নটো হ’ল—
“এই স্ক্ৰীণ ব্যৱহাৰে মোৰ সন্তানক সহায় কৰিছে নে ক্ষতি কৰিছে?”
শিশুৱে কেতিয়াৰ পৰা যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে?
অতি সৰু শিশুৰ বাবে ডিজিটেল সংযোগতকৈ বাস্তৱ সংযোগ বহুত বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ২ বছৰৰ তলত পৰ্দাৰ সংস্পৰ্শ যত পাৰি কম হোৱা উচিত।
২ বছৰৰ পাছত, বাছনি কৰা বিষয়বস্তু অলপ সময়ৰ বাবে লাহে লাহে দেখুওৱা যাব পাৰে। মা-দেউতাকে লগত বহি চাই, কি হৈছে বুজাই দি, শিক্ষামূলক বিষয় বাছি দিলে অধিক ভাল।
ডাঙৰ শিশু আৰু কিশোৰ-কিশোৰীয়ে পঢ়া, যোগাযোগ আৰু বিনোদনৰ বাবে যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, কিন্তু সিহঁতৰ ক্ষেত্ৰতো স্পষ্ট সময়সীমা আৰু অভিভাৱকৰ নজৰদাৰী দৰকাৰ।
সামাজিক মাধ্যম: অভিভাৱকে কি জনা উচিত
সামাজিক মাধ্যমে শিশুক—
- সংযোগ স্থাপনত
- শিকাত
- নিজৰ সৃষ্টিশীলতা ভাগ-বতৰা কৰাত
- সমৰ্থন অনুভৱ কৰাত
সহায় কৰিব পাৰে। কিন্তু ইয়াৰ বিপদো আছে। যেনে—
- ভুৱা তথ্য
- অনুপযুক্ত বিষয়বস্তু
- চাইবাৰ বুলিং
- গোপনীয়তাৰ সমস্যা
- “লাইক” পোৱাৰ হেঁচা
- অচিনাকি লোকৰ লগত যোগাযোগ
সামাজিক মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিয়াৰ আগতে অভিভাৱকে—
- নিজেই সেই মাধ্যমটো চিনি পাব লাগে
- বয়স অনুযায়ী উপযুক্ত নে নাই চাব লাগে
- শিশুৱে কিয় ব্যৱহাৰ কৰিব খোজে, সেই বিষয়ে কথা পাতিব লাগে
- গোপনীয়তা আৰু সুৰক্ষাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব লাগে
- সময় আৰু বিষয়বস্তুৰ স্পষ্ট নিয়ম দিব লাগে
- মুকলি যোগাযোগ বজাই ৰাখিব লাগে
শিশুৱে জানিব লাগিব—অনলাইনত কিবা এটা অস্বস্তিকৰ লাগিলে ভয় নকৰাকৈ পিতৃ-মাতৃক ক’ব পাৰে।
অনলাইনত ভাল আচাৰ-ব্যৱহাৰ শিকাওক
অনলাইন আচৰণো গুৰুত্বপূৰ্ণ। শিশুক শিকাব লাগে যে অনলাইনতও দয়ালু, ভদ্ৰ আৰু সাৱধান হ’ব লাগে।
শিশুসকলক শিকাওক—
- কেতিয়াও আঘাতজনক বাৰ্তা নাপঠাব
- ভদ্ৰ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিব
- পাছৱৰ্ড, ঠিকনা, ফোন নম্বৰ বা ব্যক্তিগত তথ্য নিদিব
- ফটো বা মন্তব্য দিয়াৰ আগতে ভাবিব
- অনলাইনতে চিনি পোৱা কাৰোবাক অকলে লগ নাপাব
- অসুৰক্ষিত বা কষ্টদায়ক আচৰণ বিশ্বাসযোগ্য ডাঙৰক জনাব
- মনত ৰাখিব—অনলাইনত দিয়া কথাবোৰৰ চিন সদায় ৰৈ যাব পাৰে
যদি আপোনাৰ সন্তানে চাইবাৰ বুলিঙৰ সন্মুখীন হয়, তেন্তে কি কৰিব?
যদি আপোনাৰ শিশুৱে বাৰে বাৰে আঘাতজনক বাৰ্তা বা অনলাইন ভাবুকি পায়, তেন্তে শান্ত থাকক আৰু তাক সমৰ্থন কৰক।
- শিশুক কওক যে ইয়াত তাৰ কোনো দোষ নাই
- তাক উত্তৰ নিদিবলৈ কওক
- স্ক্ৰীণশ্বট বা বাৰ্তা প্ৰমাণ হিচাপে ৰাখক
- সেই লোকক বন্ধ কৰক
- সংশ্লিষ্ট মাধ্যমত অভিযোগ কৰক
- যদি সহপাঠী জড়িত থাকে, বিদ্যালয়ক জনাওক
- বিষয়টো গুৰুতৰ হ’লে উপযুক্ত কৰ্তৃপক্ষৰ সহায় লওক
আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল—শিশুক নিৰাপদ আৰু শুনা হৈছে বুলি অনুভৱ কৰাওক।
প্ৰতিটো ঘৰৰ বাবে সহজ ডিজিটেল নিয়ম
শিশুৰ বাবে নিয়ম স্পষ্ট আৰু মৰমিয়াল হ’লে সিহঁতে অধিক নিৰাপত্তা অনুভৱ কৰে। পৰিয়ালৰ পৰ্দা-সম্পৰ্কীয় নিয়ম ব্যৱহাৰিক আৰু বয়স অনুযায়ী হ’ব লাগে।
শোৱাৰ আগতে পৰ্দা বন্ধ কৰক
টোপনিৰ কমেও ১ ঘণ্টা আগতে পৰ্দা বন্ধ কৰক। শোৱাৰ আগমুহূৰ্তত পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰিলে টোপনিৰ বিঘ্ন ঘটে।
পৰ্দামুক্ত ঠাই সৃষ্টি কৰক
কিছুমান ঠাই পৰ্দামুক্ত ৰাখক। যেনে—
- খোৱাৰ টেবুল
- শোৱাৰ কোঠা
- গা ধোৱা ঠাই
- পাকঘৰ
- বাহন
ইয়াৰ ফলত শিশুৱে বিঘ্ন নোহোৱাকৈ খোৱা, কথা পতা আৰু টোপনি উপভোগ কৰিব পাৰে।
পৰ্দামুক্ত পাৰিবাৰিক সময় ৰাখক
প্ৰতিদিনে বা সপ্তাহত অন্ততঃ এবাৰ এনে সময় নিৰ্ধাৰণ কৰক, যেতিয়া সকলোৱে যন্ত্ৰ আঁতৰাই ৰাখিব। সেই সময়ত—
- কথা পাতক
- খোজ কাঢ়ক
- খেলক
- ৰান্ধক
- পঢ়ক
- পৰিয়ালৰ খেল খেলক
ঘৰুৱা কামৰ সময়ত পৰ্দা আঁতৰাই ৰাখক
যেতিয়া শিশুৱে অফলাইন কাম কৰি থাকে, অপ্ৰয়োজনীয় যন্ত্ৰ আঁতৰাই ৰাখক। ইয়াৰ ফলত মনোযোগ বাঢ়ে আৰু একেলগে বহুত কাম কৰাৰ অভ্যাস কমে।
একেলগে চাওক
সৰু শিশুৰ ক্ষেত্ৰত মা-দেউতাকে লগত বহি চোৱাটো খুব উপকাৰী। তেওঁলোকে বুজাই দিব পাৰে, প্ৰশ্ন কৰিব পাৰে, আৰু শিশুক বিষয়বস্তুটো বুজাত সহায় কৰিব পাৰে।
চকু আৰু শৰীৰ ৰক্ষা কৰক
দীঘলীয়া সময় পৰ্দা ব্যৱহাৰে চকু আৰু শৰীৰত টান পেলায়। সেয়েহে শিশুক স্বাস্থ্যকৰ স্ক্ৰীণ অভ্যাস শিকাব লাগে।
২০-২০-২০ নিয়ম মানক
প্ৰতি ২০ মিনিটৰ মূৰে মূৰে, ২০ ফুট দূৰত থকা কিবা এটালৈ ২০ ছেকেণ্ড চাওক। ইয়াৰ ফলত চকুৰ টান কমে।
সঠিকভাৱে বহক
শিশুৱে—
- পিঠি পোন কৰি
- কান্ধ শিথিল ৰাখি
- ভৰি সমৰ্থন পোৱাকৈ
- পৰ্দা চকুৰ সমান উচ্চতাত ৰাখি
বহিব লাগে। মোবাইল ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত ডিঙি বেঁকাই ফোনত নামি নাচাই, ফোনটো অলপ ওপৰলৈ তুলিব লাগে।
কোনবোৰ লক্ষণে বুজায় যে স্ক্ৰীণ ব্যৱহাৰ সমস্যা হৈ পৰিছে?
অভিভাৱকে কিছুমান সতৰ্ক সংকেতৰ ওপৰত চকু ৰাখিব লাগে। শিশুক সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে যদি সি—
- পৰ্দা ব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰে
- বন্ধ কৰিবলৈ ক’লে খুব খং কৰে
- সদায় পৰ্দাৰ পিছত লাগে
- পৰ্দা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে মিছা কয়
- বন্ধু, পঢ়া, চখ বা বাহিৰৰ খেলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ হেৰুৱায়
- নম্বৰ কমা, টোপনিৰ সমস্যা বা ঘৰৰ অশান্তিৰ মাজতো পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰি থাকে
এনে লক্ষণ দেখা গ’লে শিশু চিকিৎসক বা মানসিক স্বাস্থ্য বিশেষজ্ঞৰ সৈতে কথা পাতিব লাগে।
অভিভাৱকসকল নিজেই আদৰ্শ হ’ব লাগে
শিশুৱে কোৱা কথাতকৈ দেখা কথাৰ পৰা বেছি শিকে। যদি পিতৃ-মাতৃ সদায় ফোনত মগ্ন থাকে, তেন্তে শিশুও সেই আচৰণ অনুকৰণ কৰিব।
চেষ্টা কৰক—
- খোৱাৰ সময়ত ফোন আঁতৰাই ৰাখিবলৈ
- শিশুৰ লগত কথা পাতি থাকোঁতে স্ক্ৰল নকৰিবলৈ
- একে পৰ্দামুক্ত নিয়ম নিজেও মানিবলৈ
- শিশুক শান্ত আৰু দায়িত্বশীলভাৱে যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি দেখুৱাবলৈ
আপোনাৰ নিজৰ অভ্যাসেই শিশুৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।
অভিভাৱকৰ বাবে শেষৰ বাৰ্তা
পৰ্দা শত্ৰু নহয়। সেয়া এক সঁজুলি। খাদ্যৰ দৰেই, ইয়াকো লাগে—
- সঠিক পৰিমাণ
- সঠিক সময়
- সঠিক গুণমান
ভাৰসাম্যপূর্ণ ডিজিটেল জীৱনে শিশুক শিকাত, সৃষ্টিশীল হৈ থাকাত, সংযোগ বজাই ৰখাত, আৰু নিৰাপদে ডাঙৰ হোৱাত সহায় কৰে।
সৰ্বোত্তম পথটো খুব সহজ—
শিশুক পথ দেখুৱাওক, মৰমেৰে সীমা ঠিক কৰক, লগত থাকক, আৰু যি শিকায়—সেইটো নিজেও পালন কৰক।
